DE KUNSTVORM UITGELEGD
Wat is Kabuki? Oorsprong en de twee acteerstijlen
Kabuki ontstond in 1603 op een rivierbedding in Kyoto en splitste zich in twee stijlen, aragoto en wagoto — dit is hoe dit eeuwenoude, gestileerde drama daadwerkelijk op het podium werkt.
Bekijk Kabukiza-tickets op GetYourGuide ↗Een theatervorm die geboren is op een rivierbodem
Kabuki wordt traditioneel teruggevoerd tot rond 1603, toen een performer genaamd Izumo no Okuni begon met het opvoeren van onconventionele dansen op de droge bedding van de Kamo-rivier in Kyoto. Haar gezelschap combineerde dans, komische sketches en wenkbrauwverhogende kostuums, en de stijl bleek enorm populair bij de gewone inwoners van Kyoto — een scherp contrast met het meer ingetogen, door de aristocratie gesteunde Noh-theater dat destijds al bestond. Concurrenten kopieerden haar formule snel, en binnen een generatie had Kabuki zich verspreid naar andere grote steden in Japan, waaronder Edo, de stad die later Tokio zou worden en uiteindelijk de thuisbasis van de Kabukiza.
Twee rivaliserende acteerstijlen komen naar voren
Tegen het einde van de 17e eeuw had Kabuki zich opgesplitst in twee verschillende uitvoeringstradities die de kunstvorm tot op de dag van vandaag vormgeven. Aragoto ("ruwe stijl"), ontwikkeld in Edo door de acteur Ichikawa Danjūrō I rond de jaren 1680-1700, geeft de voorkeur aan bombastische, groter-dan-het-leven helden, overdreven poses en opvallende rode of blauwe kumadori-make-up. Wagoto ("zachte stijl"), ontwikkeld rond dezelfde periode in de regio Kyoto-Osaka door de acteur Sakata Tōjūrō, geeft de voorkeur aan zachter, naturalistischer acteren dat past bij romantische en huiselijke verhalen, met weinig van de zware make-up of gewatteerde kostuums waarmee aragoto bekend staat. De twee stijlen zijn ontstaan uit werkelijk verschillende regionale doelgroepen en smaken, en die geografische scheiding bepaalt nog steeds hoe bepaalde toneelstukken worden gecast en opgevoerd, zelfs nu nog.
Waarom de stijlen vandaag de dag nog steeds belangrijk zijn
Een enkele kabuki-voorstelling kan binnen één middag tussen beide tradities wisselen, en weten welke stijl je bekijkt, verandert hoe je het toneel leest — de bevroren mie-houding van een aragoto-held is bedoeld om het publiek te overweldigen met pure theatrale kracht, terwijl een wagoto-scène juist beloont wie let op kleine, ingetogen, realistische gebaren. Het Kabukiza, gebouwd in het historische hart van Edo, heeft bijzonder sterke banden met de gedurfde aragoto-traditie, hoewel moderne programma's daar nog steeds regelmatig wagoto-stukken opnemen voor contrast en variatie binnen één dag voorstelling, waardoor bezoekers in één bezoek een nuttig beeld krijgen van het volledige stilistische spectrum.
Stylisering boven realisme
Wat beide stijlen verenigt, is een bewuste afwijzing van naturalisme. Dialoog wordt voorgedragen in een formele, ritmische cadans in plaats van gewone spraak, beweging is tot op de vinger en pols gechoreografeerd, en muziek van een ensemble op of naast het toneel onderstreept bijna elke scène, waarmee entrees, gevechten en emotionele hoogtepunten worden aangekondigd. Dit is opzettelijk — Kabuki was vanaf het begin ontworpen als spektakel boven alles, met als doel emotie en drama op te schalen naar een niveau dat alledaags, naturalistisch acteren simpelweg niet kan bereiken, zelfs niet in scènes die zijn ontleend aan het gewone huiselijke leven in plaats van legende of geschiedenis.
Een levende, erkende traditie
Kabuki is door UNESCO erkend als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid en is daarmee een van de slechts een handvol Japanse podiumkunsten met deze status. Het blijft een levende traditie in plaats van een museumstuk — nieuwe producties, wisselende generaties in de cast en zelfs moderne kabuki-bewerkingen van manga- en filmverhalen worden opgevoerd naast eeuwenoude klassiekers. Dat betekent dat het programma in de Kabukiza in elke willekeurige maand werkelijk eeuwenoud materiaal kan combineren met stukken die binnen de levens van de huidige acteurs zijn geschreven, zonder dat het publiek het ene als authentieker hoeft te beschouwen dan het andere.
Nog niet zeker welk programma je wilt zien?
Laat je e-mailadres achter en ongeveer wanneer je in Tokio bent — dan sturen we je een korte uitleg over hoe een Kabuki-programma werkt en hoe je kunt boeken.